← Wyjdź z lekcji

Postęp śledztwa

Ukończono 0 z 5 punktów

DO UZUPEŁNIENIA

E-lekcja dla klas 4–5

Eko-detektyw: Tajemnica zakorkowanego miasta

W centrum miasta pojawił się zator w kanalizacji, wskutek czego ruch został sparaliżowany, a samochody utknęły w wielkim korku. Co zatkało rury i jak do tego doszło? Sprawdź tropy i zostań eko-detektywem.

Logo Związku Międzygminnego SELEKT Logo Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu

Projekt dofinansowano ze środków Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Poznaniu.

Zobacz początek sprawy

Początek sprawy

Obejrzyj uważnie nagranie. Każdy szczegół może okazać się ważny.

DO UZUPEŁNIENIA K02 • film otwierający YouTube

Odprawa

Sprawa czeka na rozwiązanie

Nagranie pokazało tylko fragment większego problemu. To za mało, aby wskazać, kto za niego odpowiada. Wciel się w rolę eko-detektywa, przejdź wszystkie etapy śledztwa, sprawdź dowody i odblokuj finałowy dowód w sprawie.

Przed Tobą pięć punktów kontrolnych.

Rozpocznij śledztwo
DO UZUPEŁNIENIA

Punkt kontrolny

Pierwszy trop prowadzi pod ziemię

Agent śledczy w kanalizacji. W kanalizacji powstał tłusty zator, który zatrzymał przepływ wody. Pomóż odnaleźć drogę do miejsca blokady.

Wyznacz właściwą drogę przez kanalizację. Gdy dotrzesz do miejsca blokady, zaliczysz pierwszy punkt śledztwa.

Po dotarciu do zatoru zobaczysz zdobytą literę — wpisz ją w pierwszym polu postępu śledztwa. Jeśli gra się nie wczyta, otwórz ją w osobnej karcie: Otwórz grę w nowej karcie ↗. Uwaga: w osobnej karcie gra nie przekaże wyniku lekcji, więc po powrocie literę O trzeba będzie wpisać samodzielnie w polu postępu śledztwa.

Klocek 5 • dowód

Dowód nr 1: Olej nie znika

Zator został odnaleziony. Teraz sprawdźmy, jak olej mógł zablokować drogę wody.

Sekwencja: rura, olej i powstawanie zatoru

Rura jest drożna. Woda może swobodnie odpływać.

Olej spływa do syfonu, ale nie zachowuje się tak jak woda. Zaczyna osadzać się w instalacji.

Olej stygnie, gęstnieje i zatrzymuje kolejne resztki. Wolnego miejsca jest coraz mniej, aż przepływ zostaje ograniczony.

Taki zator nie musi powstać od razu. Narasta stopniowo — warstwa po warstwie.

Wiemy już, jak mógł powstać zator. Nadal nie wiemy jednak, kto wylał olej. Czas sprawdzić kuchenne poszlaki.

Przeszukaj kuchnię

Klocek 6 • punkt kontrolny

Ślad prowadzi do kuchni

Przeszukaj kuchnię i znajdź pięć poszlak. Komplet dowodów pokaże, czy domownicy rzeczywiście wylewają olej do zlewu.

Po odnalezieniu wszystkich pięciu śladów zobaczysz zdobytą literę — wpisz ją w drugim polu postępu śledztwa. Jeśli gra się nie wczyta, otwórz ją w osobnej karcie: Otwórz grę w nowej karcie ↗. Uwaga: w osobnej karcie gra nie przekaże wyniku lekcji, więc po powrocie literę B trzeba będzie wpisać samodzielnie w polu postępu śledztwa.

Pięć poszlak — opis tekstowy
  • plakat o segregacji odpadów — domownicy znają zasady segregacji;
  • pojemniki na frakcje pod zlewem — odpady są segregowane;
  • lejek — służy do bezpiecznego przelewania ostudzonego oleju;
  • zielona butelka systemu Olejomatów — służy do zbierania i oddawania zużytego oleju;
  • oznaczony pojemnik „Zużyte baterie” — baterie są odkładane osobno.

Klocek 7 • zadanie obowiązkowe

Droga butelki

Zielona butelka należy do systemu Olejomatów. Ułóż sześć kroków właściwego postępowania — od rejestracji aż po oddanie pełnej butelki.

Otwórz moduł w nowej karcie ↗

Klocek 8 • punkt kontrolny

Złap zużyty olej

Każda kropla zużytego oleju powinna zostać zebrana. Złap dwadzieścia kropli — masz trzy życia w każdej próbie.

Otwórz moduł w nowej karcie ↗ · Po ukończeniu wpisz literę w trzecim polu postępu śledztwa.

Klocek 9 • kuchenna stacja kontroli

Co może trafić do butelki?

Do zielonej butelki zbieramy zużyte oleje i tłuszcze spożywcze. Sprawdź 11 produktów i zdecyduj, które z nich można bezpiecznie oddać do Olejomatu.

Do butelki Olejomatu

Nie do Olejomatu

Oleje techniczne, paliwa i chemikalia wymagają innego miejsca zbiórki. W dalszej części śledztwa sprawdzimy, czym jest PSZOK.

Klocek 10

Olej rusza w dalszą drogę

Droga oleju: patelnia, szczelna butelka, Olejomat, oczyszczanie, nowy surowiec i punkty w aplikacji

Zużyty olej z patelni

Zlewasz go do szczelnej butelki

Butelkę oddajesz w Olejomacie

Olej jedzie na oczyszczanie

Oczyszczony olej staje się surowcem — np. do produkcji biopaliw

Za oddany olej zbierasz punkty — na przykład na sadzonki

Uproszczony schemat drogi surowca, a nie dosłowny obraz instalacji przemysłowej.

Zebrany olej odbiera wyspecjalizowany transport. To element układanki, którego jeszcze nie pokazujemy grafiką.

DO UZUPEŁNIENIA

Klocek 11 • skala

Ile to naprawdę jest?

Stadion PGE Narodowy wypełniający się olejem

Wyobraź sobie Stadion PGE Narodowy w Warszawie — największy stadion w Polsce — wypełniony olejem od podłogi aż po dach.

Tyle zużytego oleju powstaje na świecie w ciągu roku — tak szacują naukowcy. Policzmy, ile to takich stadionów.

= jeden stadion wypełniony olejem

×0

kubatur Stadionu PGE Narodowego

42 000 000 ton rocznie (szacunek) ≈ 41 takich stadionów

Szacunek ilości powstającego zużytego oleju, nie ilości zebranej. To przybliżenie porównujące kubatury, a nie dosłowne wypełnienie wnętrza stadionu. Podstawa obliczenia: 42 000 000 t ÷ 0,92 t/m³ ÷ 1 106 308,8 m³ ≈ 41,3. Podczas największych koncertów stadion może pomieścić ponad 80 tysięcy osób. Źródło liczby: przegląd naukowy „Valorization of used cooking oil" (Discover Sustainability, 2025), który szacuje światowe powstawanie zużytego oleju na 41–67 mln ton rocznie.

Klocek 12 • przejście

Odpady zostawiają ślady

Kliknij ślady na ilustracji

Ślad 0 z 5

Do PSZOK trafiają odpady, które nie mają miejsca w zwykłych pojemnikach. Dzięki temu fotel, gruz, puszki po farbie, elektroodpady czy opony nie muszą trafiać do lasu ani przypadkowego kosza. Zużyty olej spożywczy ma własną drogę — Olejomat.

DO UZUPEŁNIENIA

Klocek 13

Co kryje się za skrótem?

Rozwiń kolejno każdą literę.

Spacer po PSZOK

PSZOK przypomina wielką, uporządkowaną sortownię. To specjalnie zaprojektowany plac z oznaczonymi strefami. Odpady trafiają w różne miejsca w zależności od tego, jak są duże i z czego je zrobiono. Ten sposób bardzo ułatwia recykling. Zobaczmy po kolei wszystkie 14 stref!

1/14

Otwarty brązowy kontener Gałęzie, trawa, liście i resztki roślinne

Odpady zielone

Gałęzie, trawa, liście i resztki roślinne trafiają do oznaczonej strefy. Zebrane osobno mogą zostać właściwie zagospodarowane.

2/14

Otwarty szary kontener Czysty gruz z remontu domowego i cegły

Gruz i odpady remontowe

Czysty gruz, cegły i beton z domowego remontu są ciężkie i nie pasują do zwykłego pojemnika. W PSZOK mają oddzielne miejsce.

3/14

Otwarty szary kontener Stos starych, zniszczonych opon samochodowych

Zużyte opony

Tu wrzucamy tylko stare, zniszczone opony, np. od samochodów osobowych czy rowerów. Zbieramy je osobno, bo twarda guma wymaga specjalnego recyklingu.

4/14

Niebieski kontener z klapami Gazety, tektura falista i złożone kartony

Papier, tektura i karton

Papier zwykle segregujemy w domu. Większe ilości kartonu i tektury mogą mieć także osobną strefę w PSZOK — zgodnie z lokalnymi zasadami.

5/14

Zielony kontener z klapami Szklane butelki i słoiki

Szkło

Wrzucamy tu wyłącznie szklane opakowania, czyli słoiki, butelki i szklane pojemniczki po kosmetykach. Pamiętaj, żeby nie wrzucać tu ceramiki, luster ani rozbitych szklanek!

6/14

Żółty kontener z klapami Puszki, metalowe pokrywki i opakowania z tworzyw sztucznych: butelki i folie

Metale i tworzywa sztuczne

Folie, opakowania z tworzyw i drobne metale trafiają do wskazanej strefy. Nie łączymy ich z przypadkowymi odpadami.

7/14

Zielony kontener zamknięty, z drzwiami Fotel, szafka, krzesła, materac i duże drewniane płyty

Odpady wielkogabarytowe

Meble, materace i duże płyty nie pomieszczą się w przydomowym pojemniku. Dlatego trafiają do strefy gabarytów.

8/14

Pojemnik na odzież i tekstylia Ubrania, pościel i ręczniki

Odzież i tekstylia

Ubrania, pościel, ręczniki i inne tekstylia zbieramy osobno. Rzeczy nadal sprawne warto najpierw przekazać do ponownego użycia.

9/14

Szary kontener z klapami Czysty styropian opakowaniowy

Styropian opakowaniowy

Czysty styropian z opakowań — wkładki i formy ochronne ze sprzętu — zajmuje dużo miejsca i łatwo rozpada się na drobne kawałki. W punkcie powinien trafić do oznaczonego, osobnego kontenera.

10/14

Mały specjalny pojemnik na przeterminowane leki i odpady ostre Przeterminowane leki w blistrach i opakowaniach, butelki po syropach oraz strzykawki

Leki, igły i strzykawki

Przeterminowane leki oddajemy osobno. Domowe igły i strzykawki przekazujemy wyłącznie w zamkniętym pojemniku odpornym na przekłucie.

11/14

Mały otwarty szary kontener Baterie, akumulatorki i akumulator samochodowy

Baterie i akumulatory

Baterie i akumulatory zbieramy oddzielnie od innych odpadów oraz od chemikaliów. Nie rozbieramy ich i nie uszkadzamy.

12/14

Zabezpieczony pojemnik typu Mauser Puszki farb, rozpuszczalniki i opakowania środków ochrony roślin

Chemikalia

Farby, rozpuszczalniki i środki ochrony roślin nie mogą trafić do odpływu ani do zwykłego pojemnika. Przekazujemy je szczelnie zamknięte, w oryginalnych opakowaniach.

13/14

Zielony kontener zamknięty, z drzwiami Monitor, pralka, drobne AGD i przewody

Elektroodpady

Telefony, przewody i urządzenia mają wiele różnych części. Oddane osobno mogą zostać bezpiecznie rozebrane, a część materiałów odzyskana.

14/14

Pawilon „Drugie życie odpadów” z drzwiami i oknem Sprawna lampa, krzesła, rower i zabawki

Drugie Życie

Sprawna lampa, krzesło lub półka nie muszą jeszcze stać się odpadem. Mogą służyć kolejnej osobie.

Dokładny zakres i sposób przyjmowania odpadów określa regulamin lokalnego PSZOK.

Znasz już strefy w PSZOK. Czas na sprawdzenie Twojej wiedzy.

Klocek 15 • punkt kontrolny

Obsłuż PSZOK

Cel: dopasuj odpady przywiezione samochodem do właściwych stref w PSZOK.

Rozładuj kolejne transporty. Odpad przeznaczony na dalszą planszę zostaje na przyczepie — pojedzie z Tobą dalej.

Jeśli gra się nie wczyta, otwórz ją w osobnej karcie: Otwórz grę w nowej karcie ↗. Uwaga: w osobnej karcie gra nie przekaże wyniku lekcji, więc po powrocie literę E trzeba będzie wpisać samodzielnie w polu postępu śledztwa.

Klocek 16 • punkt kontrolny

Drugie życie materiałów

Odpad wjeżdża do maszyny. Wskaż, co może z niego powstać. Sześć rund — po nich zdobędziesz ostatnią literę.

Otwórz moduł w nowej karcie ↗ · Moduł otwarty w osobnej karcie nie przekazuje wyniku do lekcji — po ukończeniu wróć tutaj i wpisz literę G w piątym polu postępu śledztwa.

Klocek 17 • terminal

Terminal śledztwa

DO UZUPEŁNIENIA

Terminal jest zamknięty.

    Klocek 18

    Sprawa rozwiązana!

    Zebrane dowody doprowadziły Cię do prawdy.

    Imię pozostaje wyłącznie w Twojej przeglądarce. Nie wysyłamy go nigdzie i nie zapisujemy na serwerze.

    DO UZUPEŁNIENIA